Strzykawki z kulturą płynną a strzykawki z zarodnikami: porównanie
Marzysz o tym, by zostać domowym hodowcą grzybów? W takim razie musisz poznać różnice między strzykawkami z zarodnikami a kulturą płynną. W tym obszernym poradniku rozprawiamy się z mitami i nieścisłościami dotyczącymi tych narzędzi do uprawy grzybów, abyś mógł świadomie wybrać najlepszą opcję do swojego następnego projektu uprawowego.
Świat mykologii i uprawy grzybów jest ogromny, a używane w nim pojęcia potrafią onieśmielić i zdezorientować początkujących. Dlatego wyjaśniamy dziś jedno z najczęściej mylonych zagadnień: różnicę między strzykawką z zarodnikami grzybów a kulturą płynną.
Strzykawka z zarodnikami a kultura płynna: podstawy

Oba te narzędzia świetnie nadają się do uprawy grzybów, ale różnią się składem i sposobem użycia. Poniżej omawiamy wszystko, co warto wiedzieć o strzykawkach ze sporami oraz strzykawkach z hodowlą płynną, abyś mógł zdecydować, które rozwiązanie najlepiej odpowiada Twoim potrzebom.
Czym jest strzykawka ze sporami?
Strzykawka z zarodnikami to dokładnie to, na co wskazuje nazwa: strzykawka wypełniona materiałem rozrodczym grzybów—czyli zarodnikami—zawieszonymi w roztworze wysterylizowanej wody. Zarodniki można porównać do nasion: zanim z grzybni wyrosną owocniki, najpierw muszą wykiełkować. Aby skutecznie uprawiać grzyby z użyciem strzykawek z zarodnikami, hodowcy wstrzykują zawartość strzykawki w odpowiednie, żywe podłoże; następnie zaczyna rozwijać się grzybnia, która „kolonizuje” substrat. Ten etap może trwać od kilku tygodni do nawet kilku miesięcy. Warto pamiętać, że zarodniki w takich strzykawkach odznaczają się dużą zmiennością genetyczną, dlatego przy zaszczepianiu można uzyskać bardzo różne rezultaty.
Strzykawka z zarodnikami: najważniejsze informacje
- Zawiera zarodniki grzybów w wysterylizowanej wodzie
- Musi zostać dodana do podłoża, aby zarodniki mogły skiełkować i wytworzyć grzybnię
- Proces kolonizacji może trwać od kilku tygodni do nawet kilku miesięcy
- Strzykawki ze sporami zwykle cechują się niskim poziomem zanieczyszczeń
- Wysoki poziom zmienności genetycznej
- Łatwo dostępna
- Długi okres przydatności do użycia (najlepiej przechowywać w lodówce)
Czym jest płynna kultura?
Podczas gdy strzykawki z zarodnikami zawierają zawiesinę zarodników, kultura płynna to już żywa grzybnia utrzymywana w roztworze cukru lub miodu. W praktyce kultura płynna jest kolejnym etapem po strzykawkach z zarodnikami – proces kiełkowania i izolacji został już wykonany. Dzięki temu po wprowadzeniu kultury płynnej do podłoża kolonizacja przebiega znacznie szybciej, co przyspiesza cały proces uprawy grzybów. Kultura płynna cechuje się też niskim poziomem zanieczyszczeń, choć jej okres przydatności jest nieco krótszy. Co istotne, większość strzykawek z wysokiej jakości kulturą płynną to monokultury, czyli zawierają tylko jedną linię genetyczną.
Kultura płynna: najważniejsze informacje
- Zawiera grzybnię w podłożu (np. roztwór cukru/miodu)
- Umożliwia szybkie skolonizowanie podłoża (1–3 tygodnie)
- Najczęściej zawiera tylko jeden szczep grzybów (z kilkoma wyjątkami)
- Niska podatność na zanieczyszczenia
- Może być trudno dostępna w zależności od przepisów w danym kraju
- Stosunkowo krótka trwałość; trzeba przechowywać w lodówce
Jakie są różnice między strzykawką z zarodnikami a kulturą płynną?

Choć na podstawie powyższych informacji część kluczowych różnic między tymi dwoma narzędziami do uprawy grzybów jest już zapewne oczywista, przyjrzyjmy się im dokładniej i zobaczmy, jak każdy z tych czynników wpływa na cały proces uprawy.
Szybkość
Zanim podłoże zostanie skolonizowane, zarodniki w strzykawce muszą wykiełkować i wytworzyć sieć grzybni. Cały ten proces może zająć nawet kilka miesięcy, co dla niektórych hodowców jest po prostu zbyt długo. Z kolei kultury płynne zawierają żywą grzybnię, więc po wprowadzeniu ich do podłoża kolonizacja może rozpocząć się już po 1–3 tygodniach.
Genetyka
Jeśli płynna kultura została przygotowana z kultury agarowej, jej genetyka powinna być czysta i reprezentować wyłącznie jeden szczep grzybów. Dzięki temu można dobrać konkretną odmianę pod kątem pożądanych cech, takich jak rozmiar owocników, plonowanie itp. Hodowcy korzystający z kultur płynnych mają więc znacznie lepsze wyobrażenie o tym, jak będą wyglądały ostateczne rzuty, oraz większą kontrolę nad całym procesem. Strzykawki z zarodnikami zawierają natomiast tysiące różnych wariantów, które trzeba dopiero wyizolować. Powoduje to konkurencję między poszczególnymi pododmianami i zwiększa zmienność w wyglądzie oraz jakości rzutów.
Warto pamiętać, że niektóre słabszej jakości kultury płynne mogą zawierać więcej niż jeden szczep grzybów. Dlatego zawsze zwracaj na to uwagę i kupuj wyłącznie od sprawdzonych, wysokiej jakości dostawców, jeśli zależy Ci na płynnej monokulturze.
Wrażliwość na kontaminację
Jeśli są prawidłowo przygotowane, zarówno strzykawki ze sporami, jak i kultura płynna cechują się bardzo niskim poziomem zanieczyszczeń. Choć same spory w roztworze z zasady powinny być jałowe, zaleca się najpierw wykiełkować je na agarze, aby sprawdzić, z czym dokładnie masz do czynienia. Z tak uzyskanego grzybni można następnie zaszczepić odpowiednie podłoże. Z kolei dobrze przygotowana kultura płynna powinna być w praktyce wolna od kontaminacji, jednak mimo to zawsze pracuj w możliwie jak najbardziej sterylnych warunkach!
Legalność
Istnieje pewna różnica, jeśli chodzi o status prawny strzykawek z zarodnikami i płynnej kultury. Ponieważ zarodniki w strzykawkach nie wykiełkowały jeszcze w grzybnię, w większości krajów uznaje się je za legalne. W przypadku płynnej kultury zawierającej grzybnię Psilocybe sytuacja prawna jest znacznie mniej jasna i może się różnić w zależności od miejsca zamieszkania. Zanim kupisz żywą grzybnię Psilocybe, zalecamy dokładnie sprawdzić przepisy obowiązujące w Twoim regionie. Oczywiście, jeśli chcesz kupić płynną kulturę grzybów jadalnych (np. boczniak, shiitake itd.), kwestia legalności nie powinna stanowić żadnego problemu.
Okres przydatności
Zwykle strzykawki z zarodnikami wytrzymują dłużej niż płynna kultura i mogą być przechowywane nawet poza lodówką, w hermetycznym pojemniku, przez mniej więcej 6 miesięcy. Mimo to lodówka wciąż jest najlepszym miejscem do trzymania strzykawek z zarodnikami. Płynna kultura natomiast musi być przechowywana w lodówce i szybko się psuje, jeśli tak nie jest. Przy prawidłowym przechowywaniu płynna kultura powinna pozostać zdatna do użytku przez około 2 miesiące od momentu otrzymania produktu.
Uwaga: strzykawek z zarodnikami nie należy mylić z nadrukami zarodników (spore print), które wytrzymują znacznie dłużej, ponieważ nie są uwodnione.
Czy można zrobić płynną kulturę ze strzykawki z zarodnikami?

Jak najbardziej. Możesz wstrzyknąć zarodniki do roztworu cukru/miodu, który służy do przygotowania płynnej kultury, ale w ten sposób nie uzyskasz jednej, ściśle wyselekcjonowanej odmiany grzybów. Co więcej, taki sposób pracy wiąże się z podwyższonym ryzykiem kontaminacji. Dlatego zaleca się, aby najpierw skiełkować zarodniki na agarze, a dopiero z czystej kolonii przygotować płynną kulturę. W ten sposób znacząco ograniczasz ryzyko zanieczyszczeń i możesz potencjalnie wybrać jedną, konkretną odmianę grzybów.
Co lepiej sprawdza się w uprawie grzybów: strzykawki z zarodnikami czy płynna kultura?

Jeśli zastanawiasz się, czy do uprawy grzybów wybrać strzykawkę z zarodnikami, czy kulturę płynną, warto podkreślić, że żadna z nich nie jest z definicji lepsza. Mimo to wielu doświadczonych hodowców skłania się ku kulturze płynnej ze względu na szybszą kolonizację, potencjalnie mniejsze ryzyko kontaminacji oraz niską zmienność genetyczną. Z kolei dla hobbystów, ale też zaawansowanych użytkowników, strzykawki z zarodnikami mają swoje zalety: dłuższy czas przechowywania, łatwiejszą dostępność, a dodatkowo można je z powodzeniem wykorzystać do przygotowania własnej kultury płynnej.
-
4 min
29 Sierpień 2025
Jak przygotować kulturę płynną
Naszpikowane żywą grzybnią ciekłe kultury znacznie przyspieszają domową uprawę grzybów i pozwalają uzyskać obfite zbiory przy minimalnym nakładzie pracy. Co najlepsze, dzięki naszemu prostemu...
-
3 min
25 Kwiecień 2022
What is a magic mushroom spore vial?
Planujesz rozpocząć własną uprawę grzybów magicznych? Jeden z pierwszych kroków to zdobycie odpowiednich zarodników. Pozostaje jednak pytanie: lepiej wybrać fiolkę czy strzykawkę? Poniżej...
